Kyoto

Op de nacht van 2 juli 1950 stak een 22-jarige novice monnik het Gouden Paviljoen in brand en reduceerde zes eeuwen verguld hout tot as. Kyoto herbouwde het in 1955, helderder dan voorheen. Dat instinct vertelt je het meeste wat je moet weten over deze stad: het brandt af en staat weer op sinds keizer Kanmu het in 794 Heian-kyo noemde, de "hoofdstad van vrede". Meer dan duizend jaar was het de zetel van het keizerlijk hof. Vandaag de dag telt het zeventien door UNESCO beschermde monumenten, een werkende geishawijk en 30.000 vermiljoenrode poorten die een berg beklimmen. Kom voor de tempels. Blijf voor de koppigheid.

Een hoofdstad gebouwd op een Chinees raster

In 794 verplaatste keizer Kanmu zijn hof van Nagaoka-kyo en stichtte een nieuwe hoofdstad die hij Heian-kyo noemde, "de hoofdstad van vrede en rust". Hij legde het aan op een raster gemodelleerd naar Chang'an, de hoofdstad van de Tang-dynastie in China, een nette rechthoek van ruwweg 4,5 kilometer van oost naar west en 5,2 van noord naar zuid. De naam bleef hangen aan een tijdperk: de Heian-periode, het lange aristocratische gouden tijdperk van Japan, toen hofpoëzie en De vertelling van Genji de toon zetten voor eeuwen van Japanse smaak.

Heian-kyo bleef de officiële keizerlijke hoofdstad van 794 tot 1869, zelfs toen de werkelijke macht via drie opeenvolgende shogunaten naar de samurai verschoof. De keizer bleef in Kyoto. De krijgsheren regeerden van elders. Die kloof tussen symbolische en feitelijke macht loopt door het hele verhaal.

De oorlog die de stad uitputte

De grote breuk was de Onin-oorlog (1467-1477). Wat begon als een opvolgingsgeschil tussen twee ambtenaren, Hosokawa Katsumoto en Yamana Sozen, groeide uit tot een landelijke burgeroorlog. Tegen 1477 lag een groot deel van Kyoto in puin, doorzocht door bendes. Het conflict verbrijzelde de autoriteit van de Ashikaga-shoguns en ontstak de lont van de Sengoku-periode, Japan's eeuw van strijdende staten. Kyoto, het culturele centrum, was een slagveld geworden.

Gespaard, daarna bewaard

De stad bleef herbouwen, tempel voor tempel. De grootste dreiging van vernietiging kwam in 1945. Kyoto stond hoog op de lijst van doelwitten voor atoombommen, maar de Amerikaanse minister van Oorlog Henry Stimson drong er bij president Truman op aan om het te verwijderen, met het argument dat het de oude hoofdstad en een heiligdom van Japanse kunst en cultuur was. Stimson ging nog verder en beval dat het zelfs gespaard moest blijven van conventionele luchtaanvallen. Kyoto werd de enige grote Japanse stad die ernstige oorlogsbombardementen ontweek, en daarom staat er nog zoveel van.

Kyoto beloont de bezoeker die een paar plekken uitkiest en rustig aan doet. De belangrijkste bezienswaardigheden doen hun reputatie eer aan, maar ze belonen vroege aankomsten en straffen de drukte die om de middag opduikt.

Fushimi Inari Taisha is degene die mensen zich voorstellen: duizenden vermiljoenrode torii-poorten die tunnels vormen de berg Inari op. Opgericht in 711, is het het hoofdheiligdom van meer dan 30.000 Inari-heiligdommen in Japan, gewijd aan de Shinto-godheid van rijst en welvaart. Zoek naar de vossenbeelden, boodschappers van Inari. De volledige bergroute duurt een paar uur, en de hogere delen worden prachtig dunner.

Kiyomizu-dera ("Tempel van Puur Water"), opgericht in 778, is gebouwd op een uitgestrekt houten podium dat over de oostelijke heuvel wordt ondersteund door honderden pilaren, samengesteld zonder spijkers. Onder de hoofdhal splitst de Otowa-waterval zich in drie stromen; kies er een voor levensduur, liefde of succes in studie. Drink er alleen niet van alle drie. Dat wordt als hebzuchtig beschouwd.

Kinkaku-ji, het Gouden Paviljoen, begon in 1397 als de villa voor zijn pensioen van shogun Ashikaga Yoshimitsu. Het bouwwerk dat je ziet, is een reconstructie uit 1955, herbouwd in hout nadat een monnik het origineel in 1950 in brand stak, de gebeurtenis die Yukio Mishima in zijn roman uit 1956 fictionaliseerde.

Een paar andere die je uren waard zijn:

• Gion, de geishawijk langs Shijo Avenue, waar geiko en maiko nog steeds in de theehuizen werken
• Arashiyama, ten westen van de stad, voor zijn bamboebos en de Katsura-rivier
• De oostelijke tempelgordel, beloopbaar vanaf Kiyomizu-dera naar het noorden door oude stenen lanen

Weersta de drang om alle zeventien UNESCO-sites in één reis te verzamelen. Drie tempels die goed worden bezocht, zijn beter dan tien die op een drafje worden gedaan.

Lente en herfst zijn de voor de hand liggende antwoorden, en de drukte weet dat. De kersenbloesems pieken van eind maart tot de eerste twee weken van april; de herfstkleuren beginnen eind oktober en pieken in november. Beide zijn prachtig en beide brengen superpiek drukte en prijzen. Een rustigere truc: de periode tussen eind november en Kerstmis vangt nog steeds goede kleuren met dunnere drukte. Vermijd de zomer als je kunt. Juni tot en met augustus is heet en vochtig, en de komvormige kom van Kyoto houdt warmte vast, dus de maxima in juli en augustus lopen soms op tot boven de 37°C, heter dan in Tokio of Osaka. Juni brengt het regenseizoen. Voor landschappen zonder de drukte, mik op mei, begin juni of september.

Vervoer. Kyoto rijdt op bussen, met twee metrolijnen die gaten opvullen. Een oplaadbare IC-kaart (ICOCA is de lokale Kansai-kaart, maar Suica, PASMO en andere werken landelijk) bespaart gedoe met wisselgeld. Stadsbussen hebben een vast tarief van 230 yen voor volwassenen binnen de centrale zone; stap in en uit alleen op routes met een vast tarief. Bussen raken verstopt bij grote tempels, dus plan tijd in.

Geld. Japan blijft cashvriendelijk, en yen wordt overal geaccepteerd; neem wat mee, vooral voor kleinere heiligdommen en winkels, hoewel IC-kaarten en kaarten steeds vaker prima zijn.

Etiquette. Dit is belangrijker in Kyoto dan op de meeste plaatsen. Fotografeer in Gion geen geiko of maiko zonder toestemming. Sinds april 2024 zijn verschillende privé-steegjes in het zuiden van Gion volledig afgesloten voor toeristen, met een boete van 10.000 yen voor het betreden van privéwegen; een eerdere boete van 10.000 yen voor ongeautoriseerde fotografie dateert uit 2019. Blijf op Hanamikoji en de openbare straten. Veel van die stille steegjes zijn de huizen van mensen.