Boğazkale

Boğazkale, een klein stadje in de provincie Çorum in Turkije, dient als de ingang naar Hattusa, de oude hoofdstad van het Hettitische Rijk. Deze UNESCO Werelderfgoedsite, ooit een geduchte macht die concurreerde met het oude Egypte, biedt een tastbare verbinding met een beschaving die floreerde in Anatolië van ongeveer 1600 v.Chr. tot 1200 v.Chr.

Het gebied, voorheen bekend als Boğazköy, is sinds het Chalcolithicum, rond 5000 v.Chr., een nederzetting van mensen, met belangrijke historische plaatsen zoals Hattusa en het rotsheiligdom van Yazılıkaya, ontdekt in 1834. Tegenwoordig is Boğazkale zelf een rustig dorp, maar de nabijheid van deze monumentale ruïnes maakt het een vitale bestemming voor diegenen die de geschiedenis van Anatolië in de Bronstijd willen verkennen.

Bezoekers van Boğazkale worden aangetrokken door de indrukwekkende fundamenten van Hattusa, de monumentale poorten en de ingewikkeld gesneden reliëfs van Yazılıkaya. De dramatische ligging van de site en de pure ouderdom van de overblijfselen bieden een diep gevoel van teruggaan in de tijd naar een tijdperk van machtige rijken en mysterieuze rituelen.

## Van Oude Nederzettingen tot Keizerlijke Hoofdstad De geschiedenis van Boğazkale strekt zich uit tot ongeveer 5000 v.Chr., met vroege nederzettingen in de Chalcolithische periode. Het gebied kreeg aanzienlijke bekendheid met de opkomst van het Hatti-volk, dat tegen minstens 2000 v.Chr. een permanente nederzetting vestigde op de locatie van Hattusa. Tegen de 18e eeuw v.Chr. was Hattusa al een opmerkelijk handelscentrum, zelfs op zijn afgelegen locatie, verbonden met het Assyrische rijk via handelsposten.

Rond het midden van de 17e eeuw v.Chr. maakte een Hettitische heerser, mogelijk Labarna genaamd, Hattusa tot de hoofdstad van zijn groeiende rijk, ondanks een legendarische vloek van een eerdere koning, Anitta van Kanesh, die de stad rond 1700 v.Chr. had verwoest en er onkruid had gezaaid. Onder Hettitisch bewind groeide Hattusa uit tot een uitgestrekte en verfijnde stad, die ongeveer een vierkante kilometer besloeg met een piekbevolking van 10.000. Het werd beschermd door stevige muren, 6,6 kilometer lang, en had een binnenstad op hogere grond met paleizen en tempels, en een buitenstad met houten en lemen structuren die sindsdien verdwenen zijn.

Het Hettitische Rijk bereikte zijn hoogtepunt tussen 1350 en 1200 v.Chr. onder koning Šuppiluliuma I, die de Hettitische controle over een groot deel van Anatolië uitbreidde en Syrië onderwierp, en zelfs oorlog voerde met Egypte. Hattusa was het machtscentrum van dit rijk, de thuisbasis van tempels gewijd aan de Stormgod en andere godheden. De koninklijke archieven die in Hattusa werden opgegraven, leverden meer dan 30.000 spijkerschrifttabletten op, die waardevolle inzichten gaven in het dagelijks leven, de religie, de administratie en de politiek van de Hettieten. Deze tabletten bevatten officiële correspondentie, wetboeken, cultische procedures, orakelvoorspellingen en zelfs het wereldberoemde Verdrag van Kadesh, een vredesakkoord tussen de Hettitische koning Hattusili III en de Egyptische farao Ramses II, ondertekend in 1259 of 1258 v.Chr.

Ondanks zijn macht stortte het Hettitische Rijk rond 1200 v.Chr. in, een lot dat ook andere samenlevingen uit de Bronstijd trof, om redenen die grotendeels onbekend blijven. Hattusa werd rond deze tijd door brand verwoest, hoewel bewijs suggereert dat het zorgvuldig werd geëvacueerd. De site werd eeuwenlang grotendeels vergeten totdat deze in 1834 werd herontdekt door de Franse archeoloog Charles Texier. Systematische opgravingen begonnen in 1907 door de Duitse Oriëntalistische Vereniging en het Duitse Archeologische Instituut, en zijn sindsdien voortgezet, waarbij de grandeur van deze oude hoofdstad werd onthuld. In 1986 werden Hattusa en zijn heiligdom Yazılıkaya officieel erkend als UNESCO Werelderfgoedsite.

De belangrijkste attracties in Boğazkale draaien om de oude Hettitische hoofdstad Hattusa en het nabijgelegen rotsheiligdom Yazılıkaya. Hattusa zelf is een uitgestrekt openluchtmuseum, het best te verkennen via de rondweg die de verschillende delen met elkaar verbindt. Belangrijke bezienswaardigheden zijn de indrukwekkende stadsmuren en monumentale poorten, zoals de Leeuwenpoort, geflankeerd door twee grote stenen leeuwen, en de Koningspoort, met een reliëf van een krijgsgod.

Verken binnen Hattusa de fundamenten van de Grote Tempel, het grootste religieuze gebouw van de stad, gewijd aan de stormgod Teshub en de zonnegodin Arinna. Hier vindt u de intrigerende Groene Steen, een gepolijst blok van jadeiet of serpentiniet waarvan het doel onbekend blijft. De Yerkapı, een kunstmatige wal met de Sfinxpoort, verbergt een 71 meter lange ondergrondse tunnel, waarvan wordt aangenomen dat deze werd gebruikt voor religieuze processies.

Op slechts 2,6 km bergopwaarts vanaf de ingang van Hattusa ligt Yazılıkaya, een openlucht rotsheiligdom met twee hoofdvertrekken, A en B. Kamer A toont een processie van 64 godheden uit het Hurritische pantheon, uitgehouwen in de rotswanden, terwijl Kamer B, smaller, grotere, beter bewaarde reliëfs bevat, waaronder een processie van twaalf onderwereldgoden en een opmerkelijke gravure van koning Tudhaliya IV die wordt omhelsd door een god.

Het Boğazköy Museum, gelegen in het dorpscentrum, herbergt vele artefacten die uit Hattusa zijn opgegraven, waaronder de dubbele sfinxen die ooit de hoofdpoorten bewaakten en hiëroglifische inscripties.

De meest aangename periodes om Boğazkale te bezoeken zijn in de lente (mei, juni) en de herfst (september, oktober). Gedurende deze maanden zijn de temperaturen comfortabel, variërend van 21°C tot 27°C, waardoor het ideaal is om de uitgestrekte archeologische vindplaatsen buiten te verkennen zonder de extreme hitte van de zomer of de kilte van de winter. Neerslag is matig, wat een goede balans biedt tussen zonnige en regenachtige dagen. Juli is de zonnigste maand, met gemiddeld 10,6 uur zonneschijn per dag.

Boğazkale is een klein stadje in de provincie Çorum in Turkije, met een bevolking van ongeveer 1.200 mensen. Het dichtstbijzijnde grote transportknooppunt is Sungurlu, ongeveer 30 km ten noordwesten, dat aan de busroute Ankara-Samsun ligt. Vanuit Sungurlu kunt u een dolmuş (minibus) nemen die driemaal daags rijdt (niet in het weekend) of een taxi huren voor de 30 minuten durende reis naar Boğazkale. Voor degenen die met de auto reizen, ligt Hattusa ongeveer 2,5 uur rijden ten oosten van Ankara. De archeologische vindplaats Hattusa heeft een rondweg, waardoor het gemakkelijk is om tussen de verschillende bezienswaardigheden te rijden.

De toegangsprijs voor Hattusa en Yazılıkaya is meestal een combiticket, en het is raadzaam om contant geld mee te nemen, aangezien creditcards mogelijk niet worden geaccepteerd bij het loket. Het Boğazköy Museum is vaak inbegrepen bij een MuseKart of heeft een aparte, nominale vergoeding. Hoewel er accommodaties zijn in Boğazkale, kiezen veel bezoekers voor dagtochten vanuit grotere steden zoals Ankara of Cappadocië. Mobiele telefoonsignalen kunnen in het gebied wisselvallig zijn, waarbij Vodafone enige 4G-dekking biedt, maar signalen van Türk Telekom of Turkcell mogelijk afwezig zijn.