Ajanta

Jaskinie Adżanty to seria 30 wykutych w skale buddyjskich zabytków w dystrykcie Aurangabad w stanie Maharasztra w Indiach. Pochodzące z II wieku p.n.e. do około 480 r. n.e., jaskinie te słyną z wykwintnych malowideł i rzeźb, uważanych za jedne z najdoskonalszych zachowanych przykładów starożytnej sztuki indyjskiej. Wykute w dramatycznym, podkowiastym wąwozie wzdłuż rzeki Waghora, miejsce to oferuje głęboki wgląd w dziedzictwo kulturowe i artystyczne Indii.

Jaskinie Adżanty, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1983 roku, służyły jako starożytne klasztory (vihary) i sale kultu (czaitje) dla różnych tradycji buddyjskich. Sztuka głównie opowiada historie z Jataka, czyli legendy buddyjskie opisujące przeszłe życia i reinkarnacje Buddy, a także sceny z jego życia i wykute w skale rzeźby bóstw buddyjskich. Lśniące freski, stworzone przy użyciu naturalnych pigmentów, oferują cenne spojrzenie na wierzenia, zwyczaje i codzienne życie starożytnych społeczeństw.

Opowieść wykuta w kamieniu

Historia jaskiń Adżanty rozwija się w dwóch odrębnych fazach budowy, trwających kilka stuleci. Pierwsza faza rozpoczęła się około II wieku p.n.e., za panowania dynastii Satavahana. Te wczesne jaskinie zawierają głównie sztukę anikoniczną, z minimalnymi antropomorficznymi przedstawieniami Buddy, i obejmują skromne sale modlitewne i klasztory.

Po okresie stagnacji, druga, bardziej rozległa faza budowy miała miejsce od około 400 do 650 r. n.e., a według niektórych badaczy konkretnie w krótkim okresie 460–480 r. n.e. Ta późniejsza faza, często powiązana z panowaniem dynastii Vakataka pod wodzą króla Hariseny, przyniosła powstanie większości jaskiń i zwrot w stronę motywów buddyzmu Mahajany. Okres ten charakteryzuje się bogatymi zdobieniami architektonicznymi i figuralnymi przedstawieniami Buddy i bodhisattwów.

Jaskinie służyły jako klasztorne schronienia dla mnichów buddyjskich, ośrodki kultu religijnego, medytacji i wyrazu artystycznego. Patronat nad ich budową pochodził od różnych dynastii panujących, w tym Satavahanów, Vakataków i Imperium Guptów, a także od zamożnych kupców. Artyści skrupulatnie rzeźbili te struktury z bazaltowej skały Wzgórz Sahyadri, tworząc skomplikowane filary, łuki i stupy. Malowidła, cenione za swoje lśniące kolory i wyraziste postacie, powstały poprzez rozprowadzenie na ścianach tynku z gliny, krowiego łajna, łusek ryżu i wapna, a następnie nałożenie lokalnych pigmentów.

Mimo skrupulatnego planowania i pracy, niektóre jaskinie pozostały niedokończone, być może z powodu nagłego końca imperium Vakataka po śmierci Hariseny. Jaskinie zostały ostatecznie opuszczone około VI-VIII wieku n.e. i przez ponad tysiąc lat pozostawały ukryte w gęstych lasach. Ich przypadkowe odkrycie w 1819 roku przez brytyjskiego oficera Johna Smitha podczas wyprawy na polowanie na tygrysy przywróciło te arcydzieła światłu, wzbudzając szerokie zainteresowanie wśród historyków i entuzjastów sztuki.

Jaskinie Adżanty oferują fascynującą podróż przez starożytną sztukę i architekturę buddyjską. 30 wykutych w skale jaskiń jest szeroko kategoryzowanych jako czaitje (sale modlitewne) i vihary (klasztory).

Wśród najbardziej znanych są Jaskinie 1, 2, 16 i 17, które mieszczą największą kolekcję zachowanych starożytnych indyjskich malowideł ściennych. Jaskinia 1 jest szczególnie godna uwagi ze względu na swój wspaniały wejście ozdobione malowidłami Bodhisattwy, w tym ikonicznym freskiem Padmapaniego, oraz przedstawieniami życia Buddy. Jaskinia 2 jest podziwiana za swoje spektakularne malowidła sufitowe, przedstawiające skomplikowane abstrakcyjne wzory mitycznych stworzeń, ptaków i flory.

Aby rzucić okiem na wczesną architekturę buddyjską, Jaskinia 10, jedna z najstarszych w kompleksie, posiada ogromną salę modlitewną z ośmiokątnymi filarami i stupą. Jaskinie 16 i 17 słyną z dobrze zachowanych malowideł narracyjnych ilustrujących historie z Jataka. Jaskinia 26 wyróżnia się skomplikowanymi rzeźbami, w tym leżącym Buddą i przedstawieniem Kuszenia przez Marę.

Oprócz poszczególnych jaskiń, poświęć czas na docenienie samego wąwozu w kształcie podkowy, który oferuje rozległe widoki na rzekę Waghora i otaczającą zieleń, szczególnie żywą w sezonie monsunowym.

Idealny czas na odwiedzenie jaskiń Adżanty to miesiące zimowe, od listopada do marca. W tym okresie temperatury są przyjemne, wahając się od 12°C do 30°C, co sprawia, że zwiedzanie jaskiń i ich okolic jest komfortowe. Niebo jest zazwyczaj czyste, co poprawia ogólne wrażenia z zwiedzania.

W sezonie monsunowym, od czerwca do września, krajobraz się zmienia. Ulewne deszcze sprawiają, że otaczająca zieleń jest bujna i soczysta, a rzeka Waghora płynie z odnowioną siłą. Chociaż ścieżki mogą być śliskie, malownicze otoczenie może być dość spektakularne.

Jaskinie Adżanty znajdują się około 100 kilometrów od Aurangabadu, który jest najbliższym miastem z lotniskiem i stacją kolejową. Z Aurangabadu odwiedzający mogą wynająć taksówki lub skorzystać z autobusów, aby dotrzeć do jaskiń. Obiekt jest otwarty codziennie z wyjątkiem poniedziałków, w godzinach od 9:00 do 17:00. Opłata za wstęp wynosi 40 INR dla obywateli Indii i gości z krajów SAARC, a 600 INR dla turystów z innych krajów, z bezpłatnym wstępem dla dzieci poniżej 15 roku życia.

Zaplanuj około 2-3 godzin na dokładne zwiedzanie jaskiń. Zaleca się zabranie wody, noszenie wygodnych butów i rozważenie kapelusza lub parasola, ponieważ słońce może być silne poza jaskiniami. Chociaż przewodnicy są dostępni przy wejściu, warto zauważyć, że jaskinie nie są dostępne dla wózków inwalidzkich ze względu na strome, wykute w skale schody.