Civita

Civita di Bagnoregio, vaak 'De Stervende Stad' (La città che muore) genoemd, is een betoverend dorp in centraal Italië, dat op precair hoge wijze bovenop een vulkanisch plateau ligt. De dramatische isolatie, alleen bereikbaar via een lange voetgangersbrug, maakt het een werkelijk unieke bestemming. Deze oude nederzetting, meer dan 2.500 jaar geleden gesticht door de Etrusken, voelt aan alsof het in de tijd is blijven stilstaan, en biedt bezoekers een diep gevoel van geschiedenis en een intieme verbinding met een landschap dat voortdurend strijdt tegen de krachten van de natuur.

Terwijl je de brug oversteekt, onthullen de uitzichten op de omliggende Valle dei Calanchi—een opvallende vallei van kleiachtige woestenijen—de geologische processen die het lot van Civita hebben gevormd. Het dorp zelf is een labyrint van middeleeuwse stenen gebouwen, smalle steegjes en intieme pleinen, versierd met delicate bloemen en klimplanten. Het is een plek waar elke hoek een verhaal lijkt te bevatten, die je uitnodigt om te dwalen en simpelweg te zijn, in plaats van een checklist van bezienswaardigheden af te werken.

Het fragiele bestaan van Civita is het meest bepalende kenmerk. De voortdurende erosie van de zachte vulkanische rots betekent dat het dorp langzaam maar zeker krimpt. Deze precariteit heeft echter de aantrekkingskracht vergroot, en trekt bezoekers van over de hele wereld aan die graag de etherische schoonheid willen ervaren voordat het volledig bezwijkt voor de meedogenloze mars van de geologische tijd.

## Van Etruskische Vesting tot 'Stervende Stad' Het verhaal van Civita di Bagnoregio strekt zich meer dan 2.500 jaar terug, beginnend met de Etrusken die de nederzetting rond 500 v.Chr. stichtten. Ze kozen strategisch deze verhoogde locatie vanwege de defensieve voordelen en het weidse uitzicht over de Tiber-vallei. De Etrusken legden de stad aan met een orthogonaal stratenpatroon, een plan dat vandaag de dag nog steeds zichtbaar is in de middeleeuwse indeling, en ontwikkelden het tot een bloeiend handelscentrum. Sporen van hun aanwezigheid blijven bestaan, waaronder de Bucaione-tunnel en bewijs van kamergraven die in de kliffen zijn uitgehouwen.

Na de Etruskische overheersing viel Civita rond 265 v.Chr. onder Romeinse heerschappij. De Romeinen zetten het Etruskische werk voort van regenwaterafvoer en beheer van beken, en erkenden het belang van het omgaan met het instabiele landschap. Na de val van het West-Romeinse Rijk kende het gebied opeenvolgende overheersingen door Visigoten, Goten, Byzantijnen en Longobarden. Het was tijdens de Longobardische periode dat de nabijgelegen nederzetting, nu Bagnoregio, zijn naam 'Balneum Regis' (bad van de koning) kreeg, gekoppeld aan koning Desiderius.

De Middeleeuwen zagen Civita groeien en rond 1100 een vrije gemeente worden. Dit tijdperk bracht welvaart en de bouw van veel middeleeuwse gebouwen die vandaag de dag nog zichtbaar zijn, waaronder de oorspronkelijke structuur van de Kerk van San Donato. De stad was waarschijnlijk een ommuurde stad met talrijke torens, hoewel velen sindsdien zijn bezweken voor aardbevingen en erosie. De 16e eeuw markeerde een periode van Renaissance-rijkdom, met adellijke families die indrukwekkende palazzi langs de hoofdstraat bouwden.

Echter, het precaire bestaan van Civita werd pijnlijk duidelijk met een reeks catastrofale aardbevingen, met name een grote op 10 juni 1695. Dit evenement veroorzaakte aanzienlijke schade, leidde tot massale aardverschuivingen en scheidde Civita fysiek van zijn grotere voorstad, Bagnoregio, met de vorming van een nieuwe, brede klif. De aardbeving initieerde een massale uittocht, wat leidde tot een gestage afname van de bevolking en het belang. De bisschop en het gemeentebestuur verhuisden naar Bagnoregio, en Civita werd bekend als 'La città che muore' – 'De Stervende Stad' – vanwege de versnellende erosie van zijn vulkanische tufsteenbasis.

In de 19e eeuw verdiepte de isolatie van Civita zich naarmate de erosie toenam. De oorspronkelijke nederzetting werd steeds fragieler, met steeds meer kliffen die wegbraken en gebouwen meenamen. Ondanks voortdurende inspanningen om het te behouden, blijft Civita di Bagnoregio op de lijst van de 100 meest bedreigde locaties staan. Tegenwoordig hebben de unieke geschiedenis, locatie en architectuur het veranderd in een belangrijke toeristische attractie, met een kleine permanente bevolking die te midden van duizenden dagelijkse bezoekers leeft.

Je bezoek aan Civita di Bagnoregio begint lang voordat je voet in het dorp zelf zet. Vanaf het Belvedere-uitzichtpunt in Bagnoregio krijg je je eerste panoramische blik op Civita, dramatisch gelegen op zijn geïsoleerde heuvel, een werkelijk iconisch gezicht, vooral bij zonsopgang of zonsondergang.

De enige manier om Civita binnen te komen is door de lange, gewapende betonnen voetgangersbrug over te steken. Deze wandeling biedt weidse uitzichten op de Valle dei Calanchi en bereidt je voor op de entree in een wereld die in de tijd is blijven stilstaan.

Bij binnenkomst passeer je Porta Santa Maria (ook bekend als Porta Cava), de enige overgebleven van de oorspronkelijke vijf poorten van Civita. Deze oude stenen boog, versierd met leeuwen die de overwinning symboliseren, leidt je naar het hart van het dorp.

Piazza San Donato, het centrale plein, is het actieve centrum van Civita. Hier vind je de Kerk van San Donato, een Romaanse kerk met een klokkentoren, die ooit als kathedraal diende. Binnen kun je een houten kruisbeeld uit de school van Donatello en fresco's in Perugino-stijl bewonderen.

Dwaal door de smalle, met stenen geplaveide straten, waar elke bocht charmante middeleeuwse stenen gebouwen, bloemrijke balkons en intieme tuinen onthult. Mis het Palazzo Alemanni niet, een middeleeuws gebouw dat nu het Museum voor Geologie en Aardverschuivingen huisvest, en inzicht biedt in de natuurkrachten die Civita vormen. Je kunt ook de kleine stadsgevangenis verkennen, die rechtstreeks in de rots is uitgehouwen.

Zoek naar de Bucaione, een diepe Etruskische tunnel die door het laagste deel van de stad loopt, een glimp biedt van het oude verleden van Civita en toegang biedt tot de vallei beneden.

De meest aangename tijden om Civita di Bagnoregio te bezoeken zijn de lente en de herfst, wanneer het weer mild is en de omliggende Valle dei Calanchi bijzonder mooi is. In deze seizoenen zijn de drukte ook beter beheersbaar. De zomer, vooral juli en augustus, kent een aanzienlijke toename van toeristen en kan erg heet zijn. Als je in de zomer bezoekt, probeer dan vroeg in de ochtend (tussen 8.00 en 9.00 uur) of later op de avond (na 19.00 uur) aan te komen om de hitte en de grootste drukte te vermijden. De winter biedt een rustigere, vredigere ervaring, hoewel de temperaturen koud en winderig zijn.

Civita di Bagnoregio is een dorp dat alleen te voet toegankelijk is. Als je met de auto arriveert, moet je parkeren in Bagnoregio, de grotere stad die verbonden is met de voetgangersbrug. Er zijn betaalde parkeerplaatsen beschikbaar aan de voet van de voetgangersbrug. Een shuttle kan je dichter bij de ingang van de brug brengen, of je kunt lopen, hoewel het pad bergopwaarts is en steil kan zijn.

Om Civita binnen te komen, is er een vergoeding, meestal €3 op weekdagen en €5 op weekenden en feestdagen. Deze vergoeding draagt bij aan het behoud en onderhoud van de stad. Toegang is gratis voor kinderen onder de 6 jaar, mensen met een handicap en gasten die verblijven in accommodaties binnen Civita. Je kunt tickets kopen bij het informatiepunt net buiten Civita.

Draag comfortabele, stevige wandelschoenen, aangezien de met stenen geplaveide straten van het dorp oneffen zijn. Neem water mee, vooral in de warmere maanden, en overweeg een hoed. Hoewel er restaurants, bars en ambachtelijke winkels zijn in Civita, is het geen plek voor een gedetailleerde checklist van bezienswaardigheden; het is eerder een ervaring van onderdompeling.