Gordes

De meeste mensen zien Gordes tien seconden, vanuit een autoraam, vanaf de weg aan de overkant van de vallei. Het dorp klimt op één grijze rots in bleke, okerkleurige stenen, huis op huis gestapeld tot aan een renaissancekasteel, en het is werkelijk een van de mooiste uitzichten in de Provence. Dan rijden ze omhoog, parkeren, lunchen en vertrekken.

De wandeling is voor de andere versie. Degene waarbij je merkt dat Gordes evenveel naar beneden als naar boven is gebouwd, dat de mooiste straten geplaveide hellingen zijn, calades genaamd, dat de lavendel waar iedereen voor komt een recent idee is, en dat het postkaart-perfecte dorp voor je binnen de herinnering tot puin was gebombardeerd. Gordes bewaart zijn beste materiaal onder de oppervlakte en net buiten beeld.

Er staat al duizend jaar een vesting op deze rots: een kasteel wordt hier vermeld in 1031 en heet in 1123 een nobile castrum. De middeleeuwse vesting werd tussen 1525 en 1541 in renaissancestijl herbouwd door Bertrand Rambaud de Simiane, en de grote open haard uit 1541 staat er nog steeds.

Omdat het dorp op kale rots ligt met bijna geen vlakke grond, deden de mensen van Gordes iets ongewoons: ze groeven. De Caves du Palais Saint-Firmin dalen zeven niveaus en bijna 20 meter af, werkplaatsen en een enorme olijfoliemolen uitgehouwen in de steen tussen de 11e en 18e eeuw. In de heuvels gebruikten boeren die in de 17e en 18e eeuw velden ontruimden de eindeloze losse steen om de droogstenen hutten van het Village des Bories te bouwen — bewoond tot 1839, daarna verlaten.

Het donkerste hoofdstuk is recent. Gordes was een actief centrum van het verzet, en op 22 augustus 1944, na een maquis-schermutseling, bombardeerden Duitse troepen het dorp vanaf de tegenoverliggende rots en dynamiteerden huizen om de achtervolging te blokkeren. Ongeveer twintig gebouwen werden vernietigd en dertien mensen stierven onder de bezetting. In 1948 werd Gordes uitgeroepen tot 'martelaarsstad' en kreeg het het Croix de Guerre met zilveren ster. In dezelfde jaren kwamen de schilders — André Lhote, Chagall, Vasarely — en een gebombardeerd dorp vond zichzelf opnieuw uit als kunstenaarskolonie.

Het uitzicht vanaf de dalweg (D15). Voordat je omhoog gaat, stop op de weg vanuit Cavaillon voor het klassieke panorama van het hele dorp gestapeld op zijn rots. Vroeg in de ochtend en laat op de dag is het licht het mooist.

Het renaissancekasteel. Bovenaan het dorp, herbouwd 1525–1541, gered van de ruïne door de Op-art schilder Victor Vasarely in de jaren 60. Stap binnen voor de open haard uit 1541, meer dan zeven meter breed.

De Caves du Palais Saint-Firmin. Het ondergrondse Gordes — zeven niveaus kelders, silo's en een oude olijfoliemolen. Een korte, vreemde, koele afdaling in de hitte van de dag; audiogids inbegrepen.

Het Village des Bories. Een paar kilometer buiten het dorp: een gerestaureerd gehucht van stenen hutten, gebouwd zonder mortel, geclassificeerd als historisch monument. Draag echte schoenen — de grond is oneffen steen.

Abdij van Sénanque. Een werkende cisterciënzerabdij gesticht in 1148, gelegen in een plooi van de heuvels onder het dorp. Het lavendelveld ervoor is het beroemde veld; al het andere is ouder en stiller.

De calades. Loop gewoon door het oude dorp. De geplaveide hellingen, gewelfde doorgangen en de manier waarop de huizen zich opstapelen, zijn het punt.

Voor de lavendel bij Sénanque: half juni tot half juli, met eind juni tot half juli de piek. Buiten die weken is de abdij nog steeds de moeite waard, maar het paarse veld zal gemaaid zijn of groen.

Voor rust: vroeg in de ochtend of laat in de middag, vooral bij Sénanque, waar de parkeergelegenheid zeer beperkt is en touringbussen halverwege de ochtend arriveren. De uitzichten over de vallei zijn ook het mooist aan het einde van de dag.

Seizoen: Zomers in de Provence zijn heet en Gordes heeft weinig schaduw in de open lanen — de ondergrondse grotten zijn een welkome verademing midden op de dag. Lente en september bieden je het licht zonder de drukte. Winter is koud en erg rustig, met beperkte openingstijden; controleer de websites voordat je gaat.

Erheen: Gordes ligt in de Vaucluse, in de Luberon, het makkelijkst met de auto vanuit Avignon of Cavaillon. Openbaar vervoer is schaars.

Parkeren: Het dorp heeft betaald parkeren; kom vroeg in de zomer, want het raakt vol. Bij Sénanque is de parkeergelegenheid zeer beperkt — kom vroeg of laat, of loop naar beneden.

Abdij van Sénanque: Nog steeds een levend klooster. Stilte is vereist in gebedsruimtes, kleed je bescheiden, en controleer senanque.fr voor openingstijden voordat je bezoekt (de winkel is over het algemeen ma-za 10:00–17:00, zo vanaf 13:45).

Caves du Palais Saint-Firmin: Seizoensgebonden geopend; het individuele bezoek duurt ongeveer 30 minuten met een gratis audiogids. De trappen zijn steil — niet ideaal voor beperkte mobiliteit.

Village des Bories: Een korte rit plus een wandeling over oneffen steen; draag stevige schoenen en neem water mee in de zomer.

Te voet: Het oude dorp is steil en geplaveid. Comfortabele schoenen zijn hier belangrijker dan bijna overal.