Arles

Arles ligt waar de Rhône zich splitst voordat hij de zee bereikt, en het heeft tweeduizend jaar lang meer gedaan dan zijn omvang doet vermoeden. Een Romeinse provinciale hoofdstad, een middeleeuwse pelgrimsstop, de stad die Van Gogh in vijftien maanden meer dan tweehonderd keer schilderde, en nu de thuisbasis van een Frank Gehry-toren omwikkeld met elfduizend stalen bakstenen — alles binnen een centrum dat je te voet in twintig minuten kunt doorkruisen.

De truc met Arles is dat de monumenten niet achter glas staan. De Romeinse arena vult zich nog steeds met mensen voor stierenvecht-evenementen. Het oude ziekenhuis is een openbare bibliotheek en tentoonstellingsruimte. De ondergrondse galerijen die het forum ondersteunden, lopen onder een caféterras waar mensen op dit moment rosé drinken. Dit is een stad om te voet te verkennen, en bijna alles wat de moeite waard is, ligt bovenop iets ouders.

Arles — Romeins Arelate — steunde Julius Caesar in zijn burgeroorlog tegen Pompeius, en Caesar beloonde het. Vanaf het einde van de 1e eeuw v.Chr. werd de stad herbouwd met een forum, een circus, een amfitheater en een netwerk van ondergrondse galerijen, de cryptoporticus, gegraven rond 25–10 v.Chr. onder Augustus om de hellende grond te egaliseren.

Het amfitheater, gebouwd rond 90 n.Chr. voor meer dan 20.000 toeschouwers, had het vreemdste hiernamaals van allemaal. Toen het West-Romeinse Rijk instortte, metselden mensen de bogen dicht en trokken erin. Tegen de Middeleeuwen bood het onderdak aan meer dan 200 huizen, twee kapellen en een openbaar plein — een versterkte stad met torens, binnen de Romeinse ovaal. De huizen werden pas opgeruimd vanaf 1826, en de eerste stierenrace werd gehouden in de lege arena in 1830.

In de 12e eeuw bouwde Arles de Kerk van St-Trophime, waarvan het westelijke portaal — Christus in majesteit boven een Laatste Oordeel, de geredden aan de ene kant en de verdoemden aan de andere — een van de meesterwerken van Romaanse beeldhouwkunst is. Het klooster ernaast mengt 12e-eeuwse Romaanse en 14e-eeuwse Gotische galerijen.

Toen, in februari 1888, arriveerde Vincent van Gogh uit Parijs. In ongeveer vijftien maanden maakte hij hier zo'n 300 werken, nodigde Gauguin uit om zich bij hem te voegen, viel uit elkaar, sneed zijn oor af en werd — twee keer vrijwillig, een keer na een verzoek van buren — behandeld in het stadshospitaal. Tachtig jaar na zijn vertrek vond Arles zichzelf opnieuw uit rond het beeld: het fotografie festival Rencontres d'Arles sinds 1970, en de LUMA kunstcampus sinds 2021.

De Arena (Amfitheater) — Klim naar de hoogste ring voor het uitzicht, en kijk naar de drie middeleeuwse torens; ze zijn het laatste spoor van de stad die erin leefde.

Het Romeinse Theater — Naastgelegen, ouder dan de arena en door de eeuwen heen uitgehouwen voor steen, tot twee eenzame staande zuilen die les deux veuves (de twee weduwen) worden genoemd.

De Cryptoporticus — Ga via het stadhuis naar beneden de Augustijnse galerijen in onder de Place du Forum. Koel bij elke hitte.

Kerk en Klooster van St-Trophime — Sta voor het gebeeldhouwde portaal voordat je naar binnen gaat; het klooster heeft een apart, stiller kaartje.

Les Alyscamps — Een lange laan van Romeinse tombes en sarcofagen buiten de oude muren, waar Van Gogh en Gauguin samen schilderden.

Espace Van Gogh — De voormalige ziekenhuistuin die hij schilderde, de tuin opnieuw aangelegd vanuit zijn brieven. Gratis toegankelijk.

Place du Forum — Het café uit Café Terrace at Night, en de cryptoporticus direct onder je voeten.

Musée départemental Arles antique — Net buiten het centrum: de Rhône Caesar-buste, een compleet Romeins schip op de kade, en zalen met mozaïeken.

LUMA Arles — Gehry's draaiende toren en de omgebouwde spoorwegloodsen van het Parc des Ateliers, gratis toegang tot het terrein.

Lente en vroege herfst zijn het aangenaamst. April brengt de Feria de Pâques (Paas-Feria), die het regionale stierenvechtseizoen opent en enorme menigten naar de arena trekt; september heeft een tweede feria, de feria du riz. Als festivalsfeer is wat je wilt, mik dan hierop; als je de monumenten rustig wilt zien, vermijd dan de exacte ferieweekenden.

Juli is het Rencontres d'Arles fotografie festival — meer dan zestig tentoonstellingen verspreid over de arena, het klooster, de cryptoporticus en de oude werkplaatsen. Het transformeert de hele stad in een galerie, maar het is ook de heetste, drukste maand.

Zomer in de Provence is echt heet en de mistral wind kan hard en koud waaien, zelfs onder een blauwe hemel. Winter is rustig en veel bezienswaardigheden hebben kortere openingstijden, maar je hebt de Romeinse stenen bijna voor jezelf.

Erheen reizen — Arles ligt aan de spoorlijn Parijs–Marseille; TGV-verbindingen lopen via Nîmes, Avignon of Marseille, daarna een korte regionale trein. Het centrum ligt op 10 minuten lopen van het station.

Vervoer ter plaatse — De historische kern is klein en het beste te voet te verkennen; de straten zijn smal en deels geplaveid, dus draag platte schoenen. De meeste belangrijke bezienswaardigheden liggen op 15 minuten loopafstand van de arena.

Tickets — Arles verkoopt een gecombineerde Pass Liberté / Pass Avantage die verschillende monumenten en musea dekt, meestal goedkoper dan aparte kaartjes als je van plan bent er drie of meer te zien. De binnenplaats van Espace Van Gogh en het terrein van LUMA zijn gratis.

Taal — Frans; Engels wordt breed begrepen op toeristische plekken en het fotografie festival is internationaal.

Een opmerking over stieren-evenementen — De arena organiseert zowel de bloedeloze course camarguaise (het stelen van een rozet uit de horens van de stier) als de Spaanse stijl corrida. Controleer welke welke is voordat je boekt als het voor jou belangrijk is.